Có một nghịch lý khá thường gặp trong hệ thống đường ống:
Van cũ bị thay vì nghi ngờ gây cản dòng. Van mới được lắp vào nhưng lưu lượng lại thấp hơn trước.
Lúc này, nhiều người lập tức nghĩ rằng van mới bị lỗi.
Nhưng trong thực tế, vấn đề có thể nằm ở loại van được chọn, kích thước đường thông, chiều lắp, chênh áp hoặc chính cấu hình đường ống.
Đặc biệt với van cầu, việc lưu lượng giảm sau khi thay van là tình huống đáng để kiểm tra kỹ.
Van cầu vốn tạo ra tổn thất áp suất nhất định
Khác với một số loại van có đường dòng tương đối thẳng, van cầu có cấu trúc dòng chảy thay đổi hướng khi đi qua thân van.
Môi chất phải đi qua khu vực đĩa và seat trước khi tiếp tục ra phía sau.
Do đó, van cầu thường tạo ra tổn thất áp suất đáng kể hơn một số kiểu van có đường dòng thẳng hơn.
Điều này không có nghĩa van cầu là lựa chọn không tốt.
Ngược lại, van cầu thường được sử dụng trong những ứng dụng cần kiểm soát hoặc điều tiết dòng.
Nhưng khi thay van, đặc tính dòng chảy của van mới phải được xem xét.
Cùng DN chưa chắc lưu lượng giống nhau
Đây là điểm rất quan trọng.
Hai van cùng DN50 hoặc DN100 không nhất thiết có cùng khả năng cho dòng đi qua.
Nguyên nhân có thể đến từ:
- Đường kính lỗ thông.
- Kết cấu bên trong.
- Hành trình đĩa.
- Kiểu seat.
- Dạng thân van.
- Đặc tính dòng chảy.
- Điều kiện áp suất.
Do đó, nếu van cũ và van mới cùng DN nhưng có kết cấu khác nhau, tổn thất áp suất qua van cũng có thể khác.
Van mới có thể có tiết diện dòng nhỏ hơn
Một trường hợp cần kiểm tra là đường thông thực tế bên trong van.
Kích thước DN là kích thước danh nghĩa, không phải lúc nào cũng đại diện cho đường kính thông thủy tại mọi vị trí bên trong.
Nếu van mới có tiết diện dòng nhỏ hơn hoặc kết cấu tạo trở lực lớn hơn, cùng một điều kiện đầu vào có thể cho lưu lượng thấp hơn.
Đây là lý do không nên lựa chọn van chỉ dựa vào:
DN của đường ống = DN của van.
Cần xem thêm thông số liên quan đến khả năng dòng chảy và điều kiện vận hành.
Chiều lắp đặt cũng đáng kiểm tra
Với nhiều loại van cầu, hướng dòng chảy được xác định theo thiết kế.
Trên thân van thường có ký hiệu mũi tên.
Nếu lắp sai chiều so với yêu cầu của nhà sản xuất, đặc tính dòng chảy và khả năng làm việc của van có thể bị ảnh hưởng.
Vì vậy, sau khi thay van, một trong những kiểm tra đầu tiên nên là:
Mũi tên trên thân van có cùng hướng với dòng chảy thực tế không?
Một chi tiết rất nhỏ nhưng có thể ảnh hưởng đến toàn bộ hệ thống.
Van chưa mở hết cũng khiến lưu lượng giảm
Đây là nguyên nhân tưởng đơn giản nhưng dễ bị bỏ qua.
Nếu van cầu được sử dụng ở trạng thái đóng mở bằng tay, cần kiểm tra xem đĩa van đã thực sự lên hết hành trình chưa.
Nếu trục, ren hoặc cơ cấu vận hành gặp vấn đề, người vận hành có thể tưởng rằng van đã mở hoàn toàn trong khi thực tế vẫn còn hạn chế tiết diện.
Với van điều khiển, tình trạng này còn có thể liên quan đến:
- Tín hiệu điều khiển.
- Hành trình actuator.
- Positioner.
- Cài đặt giới hạn hành trình.
- Áp suất khí điều khiển.
Đừng bỏ qua chênh áp trước và sau van
Muốn biết vì sao lưu lượng giảm, cần biết áp suất ở hai phía của van.
Ví dụ:
P1 = áp suất trước van
P2 = áp suất sau van
Nếu chênh áp thay đổi so với trước khi thay van, lưu lượng cũng có thể thay đổi.
Vì vậy, chỉ nhìn đồng hồ ở phía trước van là chưa đủ.
Nên so sánh điều kiện:
Trước khi thay van → sau khi thay van.
Nếu áp suất đầu vào đã giảm, nguyên nhân có thể nằm ở phía trước hệ thống chứ chưa chắc do van mới.
Vị trí lắp van mới cũng có thể tạo vấn đề
Van cầu đặt quá gần co 90°, tê, bơm hoặc các thiết bị khác có thể gặp điều kiện dòng chảy không lý tưởng.
Dòng chảy đi qua các phụ kiện ngay trước van có thể bị xáo trộn.
Nếu cấu hình đường ống đã thay đổi trong quá trình thay van, điều này cũng cần được đưa vào quá trình kiểm tra.
Không nên chỉ so sánh hai chiếc van mà bỏ qua đoạn đường ống xung quanh chúng.
Van mới đúng thông số nhưng vẫn không phù hợp
Một chiếc van có thể hoàn toàn đúng về:
DN + PN/Class + vật liệu
nhưng vẫn chưa chắc cho đặc tính dòng giống chiếc van cũ.
Bởi vì hai sản phẩm có thể khác về:
- Kiểu thân.
- Đường dòng.
- Đặc tính điều tiết.
- Kết cấu seat.
- Hành trình.
- Thông số dòng chảy.
Đây là lý do khi thay van trong một hệ thống đang vận hành ổn định, việc xác định chức năng thực tế của van cũ rất quan trọng.
Đừng vội kết luận van mới bị lỗi
Khi lưu lượng giảm sau khi thay van cầu, nên kiểm tra theo thứ tự:
1. Van đã mở hoàn toàn chưa?
2. Lắp đúng chiều dòng chảy chưa?
3. DN và kết nối có phù hợp không?
4. Đường thông bên trong van có phù hợp với yêu cầu lưu lượng không?
5. Áp suất trước và sau van thay đổi thế nào?
6. Đường ống, lọc, co, tê hoặc thiết bị phía trước có gây trở lực không?
7. Nếu là van điều khiển, actuator có đạt đủ hành trình không?
Cách kiểm tra này giúp khoanh vùng nguyên nhân thay vì tháo van ra ngay.
Mua van cầu chính hãng ở đâu tại Việt Nam?
Thay van cầu xong mà lưu lượng thấp hơn trước không đồng nghĩa van mới bị hỏng.
Van mới có thể khác van cũ về đường dòng, tổn thất áp suất, đặc tính điều tiết hoặc cấu hình bên trong dù cùng DN và cùng cấp áp suất.
Muốn tìm đúng nguyên nhân, cần nhìn cả hệ thống:
Áp suất → đường ống → vị trí lắp → van → thiết bị phía sau → lưu lượng thực tế.
Đặc biệt, khi thay van trong hệ thống đang hoạt động ổn định, đừng chỉ tìm một chiếc van có cùng DN. Hãy tìm một chiếc van phù hợp với chức năng, môi chất, áp suất, nhiệt độ và yêu cầu lưu lượng của hệ thống.
Nguyễn Liêu hỗ trợ lựa chọn van công nghiệp theo điều kiện vận hành thực tế, giúp đối chiếu các thông số quan trọng trước khi thay thế và lắp đặt.
- Địa chỉ: 11 Đường số 9, Khu Biệt Thự Him Lam Kênh Tẻ, P. Tân Hưng, TP.HCM
- Hotline/Zalo: 0915 140 011 – 0913 635 530
- Website: www.vancongnghiep.vn
- Email: nguyenlieu@vancongnghiep.vn
