Trong một hệ thống đường ống công nghiệp, van đang hoạt động bình thường thường không gây ra tiếng rung, hú hoặc tiếng kêu bất thường. Vì vậy, khi van rung mạnh, phát ra tiếng hú hoặc liên tục kêu, đây có thể là dấu hiệu cho thấy hệ thống đang có vấn đề về dòng chảy, áp suất hoặc chính bản thân van.
Điều đáng nói là nhiều trường hợp người vận hành chỉ tìm cách siết lại bulong hoặc cố định van. Cách này đôi khi làm tiếng rung giảm trong thời gian ngắn nhưng không xử lý được nguyên nhân thực sự.
Van rung, hú, kêu có phải lúc nào cũng do van?
Không hẳn.
Van là một bộ phận nằm trực tiếp trên đường đi của môi chất nên mọi biến động về lưu lượng, áp suất và vận tốc dòng chảy đều có thể tác động đến van.
Một van rung có thể xuất phát từ:
- Dòng chảy đi qua van quá mạnh.
- Van mở ở trạng thái không phù hợp.
- Áp suất trước và sau van chênh lệch lớn.
- Đường ống bị rung hoặc có hiện tượng búa nước.
- Van được lắp lệch tâm, sai hướng hoặc không được đỡ đúng cách.
- Gioăng, bulong, bộ phận bên trong van bị lỏng.
- Van đã bị mài mòn sau thời gian dài vận hành.
Do đó, không nên kết luận ngay rằng “van bị hư” chỉ vì nghe thấy tiếng kêu.
Vì sao van có thể phát ra tiếng hú?
Một trong những nguyên nhân phổ biến là dòng môi chất đi qua vùng tiết lưu với vận tốc cao.
Khi van không hoàn toàn mở hoặc đang thực hiện nhiệm vụ điều tiết, dòng chảy có thể bị thay đổi hướng và tốc độ. Nếu điều kiện vận hành không phù hợp, dòng chảy rối có thể tạo ra dao động áp suất và âm thanh.
Trường hợp này thường dễ gặp ở các hệ thống có yêu cầu lưu lượng lớn nhưng van được lựa chọn không phù hợp với điều kiện thực tế.
Đặc biệt, với van điều khiển, việc thường xuyên hoạt động ở một vị trí mở nhỏ có thể khiến hiện tượng rung và tiếng ồn trở nên rõ rệt hơn.
Van rung mạnh có thể liên quan đến búa nước
Nếu tiếng kêu xuất hiện đột ngột khi van đóng hoặc mở nhanh, cần xem xét khả năng búa nước.
Khi dòng chất lỏng đang chuyển động với tốc độ cao bị thay đổi trạng thái quá nhanh, áp suất trong đường ống có thể tăng đột ngột. Xung áp này truyền dọc theo đường ống và tác động lên van, mặt bích, mối nối cũng như các thiết bị liên quan.
Dấu hiệu thường thấy là:
đóng/mở van → xuất hiện tiếng “cộc” hoặc “bụp” → đường ống rung → van rung theo.
Nếu tình trạng này lặp lại thường xuyên, không nên chỉ xử lý phần tiếng ồn mà cần kiểm tra cả phương thức vận hành và thiết kế hệ thống.
Lắp đặt sai cũng khiến van rung
Một nguyên nhân rất dễ bị bỏ qua là lắp đặt cơ khí không đúng.
Van có thể bị rung khi:
- Hai mặt bích không đồng tâm.
- Đường ống bị kéo ép vào van.
- Bulong mặt bích siết không đều.
- Đường ống không có giá đỡ phù hợp.
- Van có kích thước hoặc trọng lượng lớn nhưng không được hỗ trợ.
- Lắp đặt khiến thân van chịu lực cơ học từ đường ống.
Đối với van công nghiệp, việc lắp đặt không chỉ nhằm đảm bảo kín mà còn phải hạn chế lực tác động lên thân và các bộ phận bên trong.
Khi nào tiếng kêu là dấu hiệu nguy hiểm?
Không phải mọi tiếng động đều cho thấy van sắp hỏng. Tuy nhiên, cần kiểm tra sớm nếu xuất hiện đồng thời nhiều dấu hiệu:
Van rung + tiếng hú tăng dần + áp suất dao động + lưu lượng không ổn định.
Nếu tiếp tục vận hành trong tình trạng này, rung động có thể làm lỏng bulong, ảnh hưởng đến gioăng, gây mài mòn bộ phận bên trong hoặc làm giảm tuổi thọ của cả cụm đường ống.
Đặc biệt với hệ thống hơi, nước nóng, dầu hoặc môi chất có áp suất cao, không nên xem nhẹ tiếng kêu bất thường.
Cách kiểm tra khi van bắt đầu rung, hú, kêu
Thay vì lập tức thay van, nên kiểm tra theo trình tự:
Bước 1: Kiểm tra áp suất trước và sau van.
Bước 2: Kiểm tra lưu lượng và vận tốc dòng chảy nếu có điều kiện đo.
Bước 3: Quan sát trạng thái đóng/mở của van.
Bước 4: Kiểm tra bulong, mặt bích, gioăng và độ đồng tâm của đường ống.
Bước 5: Kiểm tra giá đỡ đường ống và lực tác động lên thân van.
Bước 6: Nếu các yếu tố bên ngoài bình thường, kiểm tra tình trạng bên trong van.
Điểm quan trọng là phải xác định tiếng kêu xuất hiện khi nào: lúc khởi động, khi đóng mở, khi van điều tiết hay khi hệ thống chạy ở lưu lượng cao. Đây là thông tin rất hữu ích để khoanh vùng nguyên nhân.
Đừng chỉ xử lý tiếng ồn, hãy tìm nguyên nhân
Một van rung có thể chỉ là vấn đề lắp đặt, nhưng cũng có thể là dấu hiệu của dòng chảy không ổn định hoặc điều kiện vận hành vượt quá khả năng của van.
Vì vậy, thay vì cố định van thật chặt để “hết rung”, cần kiểm tra cả van – đường ống – áp suất – lưu lượng – phương thức vận hành.
Nguyễn Liêu cung cấp các dòng van công nghiệp, van bướm, van cửa, van cầu, van một chiều, van điều khiển điện – khí nén cùng các phụ kiện đường ống phục vụ nhiều hệ thống công nghiệp.
Khi lựa chọn van, việc xác định đúng môi chất, kích thước, áp suất, nhiệt độ và điều kiện vận hành ngay từ đầu sẽ giúp hạn chế đáng kể những sự cố rung, hú và tiếng kêu bất thường trong quá trình sử dụng.
Nói tới Nguyễn Liêu là an tâm sản xuất.
✅ Tại Nguyễn Liêu – Van Công Nghiệp, chúng tôi cung cấp đa dạng các loại van công nghiệp chất lượng cao: van bi, van bướm, van cổng, van cầu, van an toàn, van điều khiển tự động…
Thông tin liên hệ:
- Địa chỉ: 11 Đường số 9, Khu Biệt Thự Him Lam Kênh Tẻ, P. Tân Hưng, TP.HCM
- Hotline/Zalo: 0915 140 011 – 0913 635 530
- Website: www.vancongnghiep.vn
- Email: nguyenlieu@vancongnghiep.vn
