Trong nhiều hệ thống nước, hơi hoặc khí nén, có những van chỉ hoạt động theo chu kỳ dài: vài tuần, vài tháng hoặc thậm chí cả năm mới đóng mở một lần. Khi đưa vào vận hành lại, van không kẹt cứng hoàn toàn nhưng tay quay nặng, đóng mở không mượt hoặc phải dùng lực lớn hơn bình thường. Đây là hiện tượng van bị kẹt nhẹ sau thời gian dài không sử dụng, một lỗi rất phổ biến nhưng thường bị xem nhẹ.
Hiện tượng kẹt nhẹ biểu hiện ra sao?
-
Tay quay hoặc tay gạt nặng bất thường
-
Van mở được nhưng không trơn tru
-
Phải “giật” mạnh mới qua điểm đầu hành trình
-
Actuator điện hoặc khí nén hoạt động chậm, tốn lực
Nếu tiếp tục vận hành cưỡng bức, van rất dễ chuyển từ kẹt nhẹ sang kẹt cứng hoàn toàn.
Nguyên nhân chính khiến van bị kẹt sau thời gian dài
Lắng cặn và đóng bám trên bề mặt làm kín
Khi van không hoạt động:
-
Cặn khoáng trong nước lắng lại
-
Tạp chất bám vào bi, đĩa hoặc seat
-
Dầu mỡ bảo vệ ban đầu khô dần
Đặc biệt với hệ thống nước thô, nước giếng hoặc nước có độ cứng cao, hiện tượng này xảy ra rất nhanh.
Oxy hóa trục và chi tiết kim loại
Ngay cả van inox cũng có thể:
-
Oxy hóa nhẹ tại trục
-
Bị “dính” ở vị trí tiếp xúc gioăng – trục
Với van gang, van thép carbon, hiện tượng này càng rõ rệt hơn nếu môi trường ẩm.
Gioăng bị lão hóa khi đứng yên
Gioăng cao su hoặc PTFE:
-
Bị ép lâu ở một vị trí
-
Mất đàn hồi cục bộ
-
Dính chặt vào bề mặt kim loại
Khi đóng mở lại, lực ma sát tăng mạnh gây cảm giác kẹt.
Van đặt ở môi trường nhiệt độ thay đổi
Sự giãn nở – co ngót theo chu kỳ nhiệt làm:
-
Gioăng “ôm chặt” bi hoặc đĩa
-
Khe hở thiết kế ban đầu bị thay đổi
Vì sao không nên cố xoay mạnh khi van bị kẹt?
Nhiều người xử lý bằng cách:
-
Dùng ống nối dài tay quay
-
Tăng áp khí nén
-
Ép actuator điện hoạt động
Hậu quả có thể là:
-
Gãy trục van
-
Xước bề mặt làm kín
-
Rách gioăng
-
Hỏng hoàn toàn actuator
Chi phí sửa chữa lúc này cao gấp nhiều lần so với bảo dưỡng ban đầu.
Cách xử lý van bị kẹt nhẹ an toàn
-
Đóng mở van từ từ, từng góc nhỏ
-
Nếu có thể, xả áp trước khi thao tác
-
Dùng dung dịch vệ sinh chuyên dụng để làm sạch cặn
-
Bôi trơn trục bằng mỡ phù hợp với môi trường
Với van quan trọng, nên tháo kiểm tra bên trong thay vì cố vận hành.
Cách phòng tránh lâu dài
-
Định kỳ đóng mở van dù không sử dụng
-
Lắp lọc Y để giảm cặn
-
Chọn gioăng và vật liệu phù hợp môi trường
-
Tránh để van “đứng yên” quá lâu
Nguyễn Liêu Nhà Cung Cấp Van Hàng Đầu Tại Việt Nam
Van bị kẹt nhẹ sau thời gian dài không sử dụng không phải lỗi nghiêm trọng ban đầu, nhưng nếu xử lý sai cách có thể dẫn đến hỏng hoàn toàn. Bảo dưỡng định kỳ và vận hành đúng là chìa khóa kéo dài tuổi thọ van.
✅ Tại Nguyễn Liêu – Van Công Nghiệp, chúng tôi cung cấp đa dạng các loại van công nghiệp chất lượng cao: van bi, van bướm, van cổng, van cầu, van an toàn, van điều khiển tự động…
Thông tin liên hệ:
- Địa chỉ: 11 Đường số 9, Khu Biệt Thự Him Lam Kênh Tẻ, P. Tân Hưng, TP.HCM
- Hotline/Zalo: 0915 140 011 – 0913 635 530
- Website: www.vancongnghiep.vn
- Email: nguyenlieu@vancongnghiep.vn
