Van bướm là một trong những loại van công nghiệp được sử dụng phổ biến trong hệ thống cấp nước, xử lý nước, HVAC, PCCC và nhiều hệ thống đường ống khác. Với thiết kế nhỏ gọn, trọng lượng nhẹ và khả năng đóng mở nhanh, van bướm phù hợp với nhiều kích thước đường ống.

Tuy nhiên, sau một thời gian vận hành, tình trạng van bướm bị rò nước, đóng không kín có thể xuất hiện. Nếu không kiểm tra và xử lý kịp thời, nước rò rỉ có thể gây thất thoát môi chất, ảnh hưởng đến thiết bị phía sau và làm giảm hiệu quả hoạt động của hệ thống.

Một trong những nguyên nhân thường gặp là gioăng làm kín của van bướm bị hư hỏng hoặc xuống cấp.

1. Gioăng van bướm có vai trò gì?

Gioăng làm kín là bộ phận quan trọng giúp van bướm tạo độ kín giữa đĩa van và thân van khi van ở trạng thái đóng.

Tùy thiết kế, van bướm có thể sử dụng các loại vật liệu làm kín khác nhau như cao su hoặc các vật liệu chuyên dụng phù hợp với môi chất và nhiệt độ làm việc.

Khi van đóng, đĩa van tiếp xúc với bề mặt làm kín. Gioăng tạo ra áp lực tiếp xúc cần thiết để hạn chế nước đi qua.

Nếu gioăng bị hư hỏng, biến dạng hoặc lão hóa, đĩa van không còn tạo được độ kín cần thiết, từ đó xuất hiện hiện tượng rò nước.

2. Vì sao gioăng van bướm bị hư hỏng?

Trong quá trình sử dụng, gioăng van bướm có thể xuống cấp do điều kiện vận hành không phù hợp.

Nhiệt độ làm việc quá cao

Mỗi loại gioăng đều có giới hạn nhiệt độ nhất định. Nếu sử dụng van trong môi trường có nhiệt độ vượt quá phạm vi phù hợp, gioăng có thể bị chai cứng, biến dạng hoặc giảm khả năng đàn hồi.

Đây là lý do cần lựa chọn van bướm có vật liệu gioăng phù hợp với nhiệt độ thực tế của hệ thống.

Môi chất không phù hợp

Một số loại hóa chất hoặc môi chất có thể tác động đến vật liệu làm kín, khiến gioăng bị trương nở, lão hóa hoặc hư hỏng.

Vì vậy, không nên lựa chọn van bướm chỉ dựa trên kích thước DN mà cần xác định rõ môi chất sử dụng.

Van hoạt động trong thời gian dài

Sau thời gian dài đóng mở, bề mặt gioăng có thể bị mài mòn tự nhiên. Khi khả năng đàn hồi giảm, gioăng không còn tạo được độ kín như ban đầu.

3. Dấu hiệu nhận biết van bướm đóng không kín

Một số dấu hiệu thường gặp giúp nhận biết van bướm bị rò nước:

• Đã đóng van nhưng nước vẫn tiếp tục chảy qua.
• Áp suất phía sau van không giảm như dự kiến.
• Xuất hiện dòng nước nhỏ qua đường ống dù van đang ở vị trí đóng.
• Nước rò rỉ tại khu vực thân van hoặc vị trí kết nối.
• Van phải dùng lực lớn hơn bình thường để đóng.

Trong đó, nếu nước vẫn đi qua đường ống khi van đã đóng hoàn toàn, cần kiểm tra đĩa van và bề mặt gioăng làm kín.

4. Van bướm bị rò nước phải làm sao?

Khi phát hiện van bướm đóng không kín, trước tiên cần cô lập khu vực đường ống và đảm bảo hệ thống an toàn trước khi tiến hành kiểm tra.

Sau đó có thể kiểm tra:

• Tình trạng gioăng.
• Bề mặt đĩa van.
• Vị trí lắp đặt của đĩa.
• Trục van.
• Các mối nối mặt bích.
• Tình trạng bên trong đường ống.

Nếu gioăng bị lão hóa hoặc hư hỏng nhưng các bộ phận khác vẫn đảm bảo, có thể xem xét thay gioăng mới đúng chủng loại.

Nếu đĩa van bị biến dạng hoặc bề mặt làm kín bị hư hỏng nghiêm trọng, cần đánh giá khả năng sửa chữa hoặc thay mới van.

5. Lắp đặt đúng giúp hạn chế van bướm bị rò rỉ

Ngoài nguyên nhân do gioăng, việc lắp đặt cũng có ảnh hưởng lớn đến khả năng làm kín của van bướm công nghiệp.

Khi lắp đặt cần đảm bảo hai đầu đường ống được căn chỉnh phù hợp, tránh tình trạng đường ống bị lệch khiến thân van chịu lực không cần thiết.

Đối với van bướm wafer hoặc lug, cần lựa chọn gioăng, bulông và mặt bích phù hợp với thiết kế của van.

Không nên dùng lực siết quá lớn vì có thể làm biến dạng các bộ phận làm kín.

Sau khi lắp đặt, nên kiểm tra độ kín trước khi đưa hệ thống vào vận hành chính thức.

6. Cách hạn chế van bướm bị rò nước

Để nâng cao tuổi thọ và hạn chế tình trạng van bướm bị rò nước, nên:

• Chọn van đúng kích thước đường ống.
• Xác định chính xác môi chất.
• Kiểm tra áp suất và nhiệt độ làm việc.
• Lựa chọn vật liệu gioăng phù hợp.
• Lắp đặt đúng kỹ thuật.
• Không sử dụng van vượt quá giới hạn thiết kế.
• Kiểm tra và bảo dưỡng định kỳ.
• Vệ sinh đường ống trước khi đưa vào vận hành.

Đối với hệ thống có nhiều cặn bẩn, có thể lắp lọc Y tại vị trí phù hợp để hạn chế tạp chất đi vào các thiết bị trong đường ống.

7. Khi nào nên thay van bướm mới?

Không phải trường hợp van bướm bị rò nước nào cũng cần thay toàn bộ van.

Nếu gioăng chỉ bị lão hóa hoặc hư hỏng và thân, đĩa, trục van vẫn hoạt động tốt, có thể thay gioăng phù hợp.

Tuy nhiên, nếu đĩa van bị ăn mòn nghiêm trọng, trục van bị hư hỏng hoặc thân van xuống cấp, việc thay mới có thể là giải pháp hiệu quả hơn.

Khi thay van, cần lựa chọn sản phẩm có DN, cấp áp lực, vật liệu thân, vật liệu gioăng và kiểu kết nối phù hợp với hệ thống.

Thông tin liên hệ:

• Địa chỉ: 11 Đường số 9, Khu Biệt Thự Him Lam Kênh Tẻ, P. Tân Hưng, TP.HCM
• Hotline/Zalo: 0915 140 011 – 0913 635 530
• Website: www.vancongnghiep.vn
• Email: nguyenlieu@vancongnghiep.vn