Van một chiều là thiết bị quan trọng trong hệ thống đường ống, đặc biệt tại vị trí đầu ra của máy bơm. Tuy nhiên, trong quá trình vận hành, nhiều hệ thống gặp tình trạng van một chiều kêu khi máy bơm dừng, phát ra tiếng va đập, rung lắc hoặc tiếng đóng mạnh bất thường. Hiện tượng này thường liên quan đến dòng chảy ngược, thời gian đóng của đĩa van và sự thay đổi áp suất trong đường ống. Nếu không được kiểm tra kịp thời, tình trạng này có thể gây búa nước, ảnh hưởng đến mặt làm kín và tuổi thọ thiết bị.
1. Vì sao van một chiều chỉ kêu khi máy bơm dừng?
Khi máy bơm hoạt động, áp lực nước đẩy đĩa van mở để lưu chất đi qua. Khi máy bơm ngừng, áp suất phía đầu vào giảm xuống, trong khi áp suất phía sau van vẫn có thể duy trì ở mức cao.
Sự chênh lệch áp suất này khiến nước có xu hướng chảy ngược về phía máy bơm. Lúc đó, van một chiều phải đóng lại để ngăn dòng chảy ngược.
Nếu đĩa van đóng không đủ nhanh, dòng nước có thể đảo chiều trước khi van đóng hoàn toàn. Khi đĩa van va đập vào ghế van hoặc bộ phận chặn, tiếng kêu mạnh sẽ xuất hiện.
Đây là hiện tượng thường được gọi là va đập van một chiều (Check Valve Slam), có thể đi kèm hiện tượng búa nước trong hệ thống.
2. 4 nguyên nhân khiến van một chiều phát ra tiếng kêu
Đĩa van đóng chậm: Một số thiết kế van cần thời gian để đĩa chuyển từ trạng thái mở sang đóng. Nếu dòng nước đảo chiều quá nhanh, đĩa van có thể bị đẩy ngược trước khi đóng kín, tạo ra tiếng va đập.
Vận tốc dòng nước quá lớn: Khi máy bơm hoạt động với lưu lượng cao, dòng nước có động năng lớn. Việc dừng bơm đột ngột có thể tạo ra biến động áp suất và làm tăng nguy cơ va đập tại vị trí van.
Lựa chọn sai loại van một chiều: Van một chiều lá lật, van một chiều lò xo và van một chiều dạng nâng có đặc điểm đóng mở khác nhau. Nếu loại van không phù hợp với đặc tính máy bơm và hệ thống đường ống, hiện tượng rung hoặc va đập có thể xuất hiện.
Đường ống bố trí chưa phù hợp: Các đoạn co, tê, thay đổi tiết diện hoặc vị trí lắp đặt không đảm bảo yêu cầu kỹ thuật có thể làm dòng chảy phân bố không đều, ảnh hưởng đến quá trình đóng của đĩa van.
3. Tiếng kêu khi dừng bơm có nguy hiểm không?
Nếu tiếng kêu xuất hiện thường xuyên, cần kiểm tra vì đây có thể là dấu hiệu của hiện tượng đóng van không êm hoặc xung áp trong đường ống.
Các tác động có thể gặp gồm:
- Đĩa van và ghế van bị va đập nhiều lần.
- Bề mặt làm kín bị mài mòn hoặc biến dạng.
- Bu lông mặt bích và các mối nối chịu tải trọng động.
- Đường ống xuất hiện rung động bất thường.
- Nguy cơ rò rỉ tại thân van và vị trí kết nối.
Đặc biệt, búa nước có thể tạo ra áp suất tức thời vượt đáng kể áp suất vận hành bình thường. Vì vậy, không nên xem nhẹ tiếng va đập mạnh khi máy bơm dừng.
4. Cách khắc phục van một chiều bị kêu khi máy bơm dừng
Trước tiên, cần kiểm tra thời điểm xuất hiện tiếng kêu và xác định đó là tiếng đĩa van va đập hay rung động truyền từ đường ống.
Nếu tiếng kêu xuất hiện ngay khi bơm dừng, nên kiểm tra tốc độ đảo chiều dòng chảy, áp suất hai phía van và thời gian đóng của đĩa.
Nếu van thường xuyên rung hoặc phát tiếng lạch cạch trong quá trình hoạt động, cần kiểm tra lưu lượng, áp suất và tình trạng các bộ phận chuyển động bên trong.
Đối với hệ thống có nguy cơ va đập lớn, có thể xem xét sử dụng van một chiều lò xo hoặc loại van đóng nhanh phù hợp với điều kiện vận hành. Đồng thời, cần đánh giá phương án kiểm soát búa nước và trình tự dừng máy bơm.
5. Nên chọn loại van một chiều nào cho hệ thống máy bơm?
Việc lựa chọn phụ thuộc vào lưu lượng, áp suất, hướng lắp đặt và đặc tính vận hành của hệ thống.
Van một chiều lá lật thường được sử dụng trong hệ thống cấp nước và đường ống công nghiệp có điều kiện phù hợp. Van một chiều lò xo có khả năng hỗ trợ đóng nhờ lực đàn hồi, giúp hạn chế dòng chảy ngược khi được lựa chọn đúng. Các dòng van một chiều dạng cánh bướm cũng có những đặc tính riêng về không gian lắp đặt và khả năng đóng mở.
Không có một loại van phù hợp cho mọi hệ thống. Cần xem xét đặc tính máy bơm, vận tốc dòng chảy và nguy cơ búa nước trước khi quyết định.
Van Một Chiều DongJin – Tư Vấn Lựa Chọn Theo Điều Kiện Vận Hành
Tình trạng van một chiều kêu khi máy bơm dừng thường xuất phát từ dòng chảy đảo chiều, đĩa van đóng chậm hoặc biến động áp suất trong đường ống. Việc kiểm tra đúng nguyên nhân và lựa chọn loại van phù hợp sẽ giúp hạn chế va đập, giảm nguy cơ rò rỉ và kéo dài tuổi thọ thiết bị.
Công ty TNHH Thương mại & Kỹ thuật Nguyễn Liêu hỗ trợ tư vấn lựa chọn van công nghiệp theo kích thước, môi chất, áp suất và yêu cầu sử dụng. Khách hàng nên cung cấp thông số bơm cùng hiện tượng thực tế để được tư vấn phương án phù hợp.
Tham khảo các sản phẩm tại vancongnghiep.vn hoặc liên hệ Nguyễn Liêu để được hỗ trợ lựa chọn van một chiều cho hệ thống đường ống.

Nguyễn Liêu tự hào là nhà phân phối chính thức các dòng van một chiều DongJin nhập khẩu 100% từ Hàn Quốc, sẵn hàng giao ngay toàn quốc:
- Van một chiều bướm inox DONG JIN – Nhẹ, bền, chống ăn mòn tuyệt đối.

- Van một chiều hơi AMI lắp bích – Chịu áp và nhiệt cao, tối ưu cho hơi bão hòa.

- Van một chiều một lá DONG JIN – Gọn gàng, lưu thông nhanh, ít tổn thất áp.

- Van một chiều lá lật DONG JIN – Hoạt động ổn định, tuổi thọ dài, phù hợp lưu lượng lớn.

Liên hệ ngay để được tư vấn chọn đúng loại van một chiều:
Địa chỉ: 11 Đường số 9, Khu Biệt Thự Him Lam Kênh Tẻ, P. Tân Hưng, TP.HCM
Hotline/Zalo: 0915 140 011 – 0913 635 530
Website: www.vancongnghiep.vn
